Δεκαπενταύγουστος: Το «Πάσχα» του καλοκαιριού: Έθιμα και παραδόσεις στο Ν. Κοζάνης

 Η Κοίμηση της Θεοτόκου τον Δεκαπενταύγουστο, είναι το δίχως άλλο, μία από τις σημαντικότερες εορτές της Ορθοδόξου Εκκλησίας και παράδοσης από τα πρώτα Χριστιανικά χρόνια μέχρι σήμερα.

Δικαπιντίζει ου Αύγουστους, πυρώσ κι μην αντρέπισι!

Ο Αύγουστος με αγχώνει!
Ό,τι και να πεις γι’ αυτόν, κι όσα «Καλό μήνα» και να ευχηθείς… είναι ένα τέλος! Σαν να σου γνέφει αντίο το καλοκαίρι και να σου κάνει νόημα «τα κεφάλια μέσα σε λίγο, παιδιά!» Πού να χρειάζεται να σκέφτεσαι ότι πρέπει να αρχίσεις να ετοιμάζεσαι επαγγελματικά και για την καινούργια χρονιά !
Γιατί, κακά τα ψέματα, για τους περισσότερους επαγγελματίες η χρονιά αρχίζει το Σεπτέμβριο.

Ο βομβαρδισμός της Κοζάνης από τους Γερμανούς το 1941

Η γερμανική εισβολή στην Ελλάδα ήταν η πολεμική επιχείρηση της ναζιστικής Γερμανίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατά της Ελλάδας, που υπαγορεύτηκε, αφενός μεν από το Χαλύβδινο Σύμφωνο, μετά και την αποτυχία που σημείωσε η μεγάλη ιταλική εαρινή επίθεση, του έτερου μέλους του Άξονα και αφετέρου από την παρουσία βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, που θα μπορούσαν έτσι να απειλήσουν τα μετόπισθεν στην επικείμενη επίθεση της Γερμανίας στην ΕΣΣΔ, γνωστή ως «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα».

Τί γιορτάζουμε κάθε ημέρα της «Μεγάλης» εβδομάδας

Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι η εβδομάδα πριν το Πάσχα (από την Κυριακή των Βαϊων το βράδυ μέχρι το Μ. Σάββατο) και ονομάζεται «Μεγάλη», όχι γιατί έχει περισσότερες μέρες ή ώρες από τις άλλες εβδομάδες, αλλά γιατί τα γεγονότα όπου τελούνται και βιώνονται στους Ιερούς Ναούς είναι κοσμοσωτήρια για τον άνθρωπο!

1821 – Πανάκριβη πολυτέλεια η λησμονιά!...

Την 25η Μαρτίου  οι απανταχού της γης Έλληνες καλούμαστε, για μια ακόμη φορά, να αποτίσουμε τον πρέποντα φόρο τιμής στους αγωνιστές της ΕΘΝΙΚΗΣ Επανάστασης του 1821.
Υπενθυμίζω στους φίλους και φίλες αναγνώστες τα 4 γνώριμα στο Έθνος των Ελλήνων χαρακτηριστικά, Ανδρεία, Αυτοθυσία, Διχασμό και Διχόνοια, που αφορούν στη διαχρονική σημασία της κοινωνικής ψυχολογίας επώνυμων ηγετών και ανώνυμων, αλλά όχι λιγότερο γενναίων, αγωνιστών στους χρόνους της Επανάστασης…

Μερικές αλήθειες που δεν ήξερες για το 1821

Ο συγγραφέας του 'Τα Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας', Θεόδωρος Παναγόπουλος, αμφισβητεί όσα γράφουν τα σχολικά βιβλία της ιστορίας για την Επανάσταση.

Οι λαοί δεν έχουν μόνο ήρωες, έχουν και καθάρματα. Στην ιστορία ενός τόπου δεν ανήκουν μόνο οι ήρωες, ανήκουν και τα καθάρματα, που κι αυτά γράφουν ιστορία', αναφέρει ο Βασίλης Ραφαηλίδης στην 'Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους (1830-1974)'.

25 Μαρτίου: Μια γιορτή, πολλοί μύθοι

Καλό είναι μεγαλώνοντας και ωριμάζοντας να αναζητούμε και την αλήθεια πίσω από τους εθνικούς μύθους. Αν ο μύθος καλλιεργεί και δυναμώνει το εθνικό φρόνημα, η αλήθεια συμβάλει στη διαμόρφωση του ώριμου πολίτη. 

Για να μην είμαστε αυτό που μάθαμε, αλλά για να μάθουμε αυτό που είμαστε.

Ιστορία της Κοζάνης: Εκστρατεία Αμπαλαμπούτ πασά

Δημοσιεύουμε, σε νεοελληνική απόδοση, αποσπάσματα από το βιβλίο του φιλολόγου Παναγιώτη Λιούφη Ιστορία της Κοζάνης, έκδοση 1924.


Κείμενο: Παναγιώτης Λιούφης

απόδοση στα νέα ελληνικά: Δημήτρης Τζήκας*

Γιαγκούλας, ο λήσταρχος φόβος και τρόμος: Είχε σφάξει 54 άτομα με το μαχαίρι του

Φώτης Γιαγκούλας. Θρυλικός Ελληνας λήσταρχος, μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα.

Η συμμορία του στις αρχές του 1920 είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος του Ολύμπου, και όχι μόνο καθώς δρούσαν και στα Πιέρια, την Ελασσόνα, την Κοζάνη. Όπως σχεδόν όλοι οι λήσταρχοι πίστευε ότι διορθώνει τις αδικίες, ότι τιμωρεί την εξουσία, τους προδότες και συγχρόνως βοηθά τους φτωχούς και αδικημένους.

Μνήμες Φανού

"Αγαπώ ένα χελιδόνι, που η μαμά του το μαλώνει, το μαλώνει και το βρίζει, την καρδούλα του ραγίζει...". Τα αποκριάτικα τραγούδια άρχισαν κι όλας να ακούγονται στην Κοζάνη που, όπως κάθε χρόνο, ετοιμάζεται για τις αποκριάτικες εκδηλώσεις της.

Τα γλυκά της Αποκριάς στην Κοζάνη

Αρτυμένα

Το απαραίτητο στις περισσότερες περιοχές τσίκνισμα της Τσικνοπέμπτης δε φαίνεται να έχει βρει την θέση του στα παλιά κοζανίτικα έθιμα της Αποκριάς, ούτε φυσικά και η καθιερωμένη και … μαρτυρική ομαδική έξοδος σε κέντρα και σε χορούς.

Κοζανίτικη αποκριά, ένας αιώνας άρματα

Το έθιμο του Βασιλιά Καρνάβαλου και της Παρέλασης μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από την Ιταλία και κυρίως από τη Βενετία, μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους, και γινόταν με εξαιρετική λαμπρότητα αρχικά μόνο στην Αθήνα και την Επτάνησο. 

Στην Κοζάνη και στην υπόλοιπη Βόρεια Ελλάδα, όπου η Αποκριά ήταν αγροτική στον πυρήνα της, τα αστικά αυτά στοιχεία εισχώρησαν πολύ αργότερα. Αν και ποτέ δεν αποτέλεσαν το βαρύ της πυροβολικό στην πόλη μας, όπου οι Φανοί βασίλευαν σχεδόν …απολυταρχικά, σιγά-σιγά καθιερώθηκαν σαν αναπόσπαστο στοιχείο των εκδηλώσεων και πήραν σημαντική θέση στα δρώμενα 

της Κυριακής της Μεγάλης Αποκριάς.

Ο παππούλης της Κοζάνης

 Ο Ιερός Μητροπολιτικός Ναός του Αγίου Νικολάου στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης συμπληρώνει πλέον 3,5 αιώνες ζωής.
Το καμπαναριό της εκκλησίας είναι πλέον το σήμα κατατεθέν της πόλης, σημείο αναφοράς και συνάντησης κατοίκων και ξένων και κοσμεί σήμερα κάθε τι που αναφέρεται στην ιστορία και στην πορεία της Κοζάνης στο χώρο και στο χρόνο. 

 Η ημέρα της γιορτής του αγίου (6 Δεκεμβρίου) είναι γενική αργία για την πόλη.

11η Οκτωβρίου 1912 - Μέρα απελευθέρωσης της Κοζάνης

Αυτό το επετειακό για την απελευθέρωση της Κοζάνης, γράφτηκε το 1986, όταν ακόμη βρισκόταν στη ζωή ο «παλιός» δημοσιογράφος της Κοζάνης Μανώλης Πιτσέλης.
Την 11η Οκτωβρίου του 1912, ο Μανώλης, ήταν 8 χρονών!
Να τι θυμάται, από την ιστορική αυτή μέρα:

Στιγμιότυπα της απελευθέρωσης της Κοζάνης από διηγήσεις όσων τα έζησαν

Ο πρώτος Έλληνας στρατιώτης, ένας ιππέας, έφθασε στην Κοζάνη, το απόγευμα της 11/10/1912.
Στο σημείο που διασταυρώνεται η οδός 11ης Οκτωβρίου με το σημερινό δρόμο Δημητρίου Παγούνη, ανάμεσα στον κόσμο, περιμένει και μια Κοζανίτισσα νοικοκυρά.
Είναι η Στεργιανή Θ. Χασάπη, που κατοικούσε εκεί κοντά.
Κρατά κάτι στα χέρια της.
Μόλις βλέπει τον Έλληνα φαντάρο, τον πλησιάζει, τον σταματά και τον τυλίγει με την Ελληνική Σημαία που κρατούσε.

Απελευθέρωση της Κοζάνης : 11η Οκτωβριου 1912

Την αυγή της 5ης Οκτωβρίου 1912 η Ελλάδα άπλωνε τα χέρια της στα σκλαβωμένα παιδιά της, στην Ήπειρο και στη Μακεδονία.

Τα όνειρα αιώνων είχαν αρχίσει να μεταβάλλονται σε πραγματικότητα.

Ο Νιάημερος της Κοζάνης

«ΝΙΑΗΜΕΡΟΣ»

Η ετήσια εμποροπανήγυρη της Κοζάνης που κορυφώνεται την πρώτη Τρίτη κάθε Οκτωβρίου και διαρκούσε παλαιότερα εννιά μέρες.
Στο γεγονός αυτό οφείλεται το όνομά του: Εννιά μέρες = εννιαήμερο = νιάμερο = νιάημερος.
Επί Τουρκοκρατίας ήταν συνέχεια των εμποροπανηγύρεων της Λάρισας, του Τιρνάβου, της Ελασσόνας και των Σερβίων.

Άγιος Νικάνορας, ο δικός μας Άγιος

Ο άγιος Νικάνορας είναι ο δικός μας Άγιος εδώ στη Δυτική Μακεδονία.

 Το μοναστήρι του, επάνω από την αριστερή όχθη καθώς κατεβαίνει ο ποταμός Αλιάκμονας στην επαρχία Γρεβενών, για πεντακόσια και παραπάνω χρόνια είναι το ιερό προσκύνημα του τόπου μας. Και τα άγια λείψανά του κάθε χρόνο από χωριό σε χωριό μεταδίδουν τη θεία χάρη στα σπίτια, στα ζώα και στα χωράφια των χριστιανών.

Από γενεά σε γενεά οι άνθρωποι κρατάνε την παράδοση της ιερής μνήμης του και θυμούνται τα πολλά θαύματά του.

Αγαπητή μαμά, σταμάτα να σπαταλάς τον χρόνο σου σε φιλίες που δεν αξίζουν

Αλήθεια, δεν είναι απίστευτο το πόσο αλλάζει η ζωή και οι προοπτικές αυτής μέσα στα χρόνια; 

Πώς αλλάζει η καθημερινότητά μας, εμείς οι ίδιοι, αλλά και οι άνθρωποι γύρω μας.
Πώς και πόσο αλλάζουν οι φιλίες μας. Αυτές που κάποτε ήταν «ιερό» πράγμα, που σχεδόν ορκιζόσουν ότι θα μείνουν αναλλοίωτες στο χρόνο, που δεν θα επηρεαστούν από τις συνθήκες. Εννοείται, ότι αυτό δεν αφορά όλες τις φιλίες.

Το εξωτικό βλαστάρι της Κοζανίτικης γης!

Το πιο ακριβό αγροτικό προϊόν που καλλιεργείται στην ελληνική γη, καρπίζει στα κοζανίτικα χωράφια κάθε φθινόπωρο για 7 χρόνια ενώ η σπορά του επαναλαμβάνεται ύστερα από 30 χρόνια.
 Είναι ο κρόκος Κοζάνης.